Dieta karmiącej matki, czyli co uczula maluszka

Mleko matki to najlepszy i najbardziej wartościowy pokarm dla dziecka. Zawiera niezbędne do wzrostu i rozwoju składniki odżywcze, naturalnie wzmacnia odporność, zmniejsza ryzyko wystąpienia w przyszłości wielu przewlekłych chorób, a bliski kontakt z ciałem mamy zapewnia maluchowi poczucie bezpieczeństwa i buduje głęboką relację emocjonalną.

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi niemowlęta należy karmić wyłącznie piersią przez pierwsze 6 miesięcy życia (minimum przez 4 miesiące). Karmienie naturalne powinno być kontynuowane w czasie wprowadzania pokarmów uzupełniających (tzn. innych niż mleko) przez przynajmniej rok. Pokarmy uzupełniające (w tym niewielkie ilości glutenu) należy zacząć wprowadzać po ukończeniu 17. tygodnia życia, ale nie później niż w 26. tygodniu.

Wykazano, że właśnie w ten sposób chronimy dziecko przed rozwojem uczulenia.

 Kiedy rozpoznajemy alergię pokarmową?

Alergią nazywamy każdą niepożądaną reakcję na spożyty pokarm, która wynika z jego błędnego rozpoznania przez układ odpornościowy. Ponad 90% reakcji alergicznych u dzieci jest wywołanych przez zaledwie kilka pokarmów. Należą do nich: mleko krowie i jego przetwory, jajka kurze, soja, pszenica, orzeszki ziemne, orzechy laskowe lub włoskie, ryby, skorupiaki i mięczaki.

Największe znaczenie dla określenia ryzyka choroby alergicznej ma wywiad rodzinny. Jeżeli rodzice i rodzeństwo nie mają alergii, ryzyko wynosi 5–15% i wzrasta aż do 50–80% przy obecności tego samego rodzaju reakcji alergicznej u obojga rodziców.

 

Czy dieta eliminacyjna w okresie ciąży lub laktacji może uchronić dziecko przed alergią?

Na podstawie dostępnych obecnie badań naukowych nie zaleca się stosowania diety eliminacyjnej w czasie ciąży lub w okresie laktacji jako metody zapobiegania alergii u dziecka. Unikanie produktów, które potencjalnie mogą uczulać dziecko, może powodować, że dieta kobiety stanie się niedoborowa i nie dostarczy niezbędnych składników odżywczych płodowi lub niemowlęciu.

 Jak powinna postąpić mama alergika?

Niemowlęta karmione naturalnie mogą reagować objawami nadwrażliwości na pokarmy spożywane przez matkę. Obserwowane objawy chorobowe dotyczą nie tylko skóry, ale także przewodu pokarmowego lub układu oddechowego i pojawiają się w różnym czasie (sekundy – minuty – godziny – dni) od spożycia pokarmu.

Gdy w okresie karmienia piersią u niemowlęcia wystąpi alergia, należy wykluczyć z jadłospisu matki tylko te produkty, które są odpowiedzialne za dolegliwości chorobowe.

Często matki zbyt pochopnie interpretują różne objawy u swojego potomstwa, sadząc, że to objaw alergii. Następny krok to wprowadzenie diety eliminacyjnej na własną rękę, co w wielu przypadkach stanowi niepotrzebne wyrzeczenie. Taką decyzję należy bezwzględnie skonsultować z lekarzem!

 Czy to alergia?

Rozpoznanie alergii pokarmowej jest skomplikowanym procesem, który obejmuje analizę wywiadu alergicznego (osobniczego, rodzinnego), wnikliwą ocenę objawów klinicznych oraz wykonanie właściwie zaplanowanych badań. W diagnostyce alergii pokarmowej dysponujemy najczęściej możliwością identyfikacji procesu alergicznego IgE-zależnego (punktowe testy skórne, stężenie swoistych przeciwciał we krwi), który występuje u około połowy chorych. Metodą rozstrzygającą o istnieniu nadwrażliwości pokarmowej lub jej braku jest wynik próby prowokacyjnej. W czasie jej wykonywania podaje się badany pokarm i obserwuje, czy u dziecka występują dolegliwości, które zgłaszali rodzice. Zwykle przeprowadza się tzw. otwartą próbę prowokacji, która polega na użyciu pokarmu w postaci naturalnej. W wybranych przypadkach wykonuje się próbę prowokacji „zaślepioną”, kiedy testowany pokarm jest specjalnie zamaskowany przez osobę, która nie uczestniczy w obserwacji reakcji pacjenta.

 Diagnostyczna dieta eliminacyjna

Praktyczną metodą umożliwiającą wykrycie uczulenia jest próba karencji i ekspozycji (inaczej: eliminacji i prowokacji) z pokarmem podejrzanym o szkodliwe działanie. Matce karmiącej zaleca się czasowe (2–4 tygodnie) wyeliminowanie z jadłospisu podejrzanego produktu spożywczego. Jeśli eliminacja dotyczy mleka i jego przetworów, należy zapewnić suplementację wapnia (800–1000 mg/dobę). W tym czasie objawy chorobowe u dziecka powinny zniknąć lub istotnie się zmniejszyć. Jeśli ponowne wprowadzenie testowanego produktu do diety wywoła nawrót choroby, to mamy uzasadnienie do kontynuacji diety eliminacyjnej.

Natomiast, kiedy w czasie 2-, 4-tygodniowej diety eliminacyjnej nie obserwujemy poprawy klinicznej u dziecka, to należy szukać innych przyczyn choroby.

 Jak długo eliminujemy szkodliwy pokarm?

Aby uniknąć zbędnego stosowania diety eliminacyjnej, należy po pewnym czasie (minimum 6 miesięcy) dokonać oceny zdolności organizmu dziecka do nabywania tolerancji na pierwotnie szkodliwy pokarm. Wykorzystujemy do tego celu próbę prowokacji z pokarmem dotychczas eliminowanym z diety. Jeśli jego ponowne spożycie nie wywołuje niepokojących objawów, to możemy wrócić do typowej diety, już bez żadnych ograniczeń.