Kwasy AHA w pielęgnacji – droga do promiennej skóry

Czym są kwasy AHA?

Kwasy AHA, czyli alfa-hydroksykwasy (ang. Alpha Hydroxy Acids) to inaczej kwasy owocowe. Dlaczego? Ponieważ w przyrodzie występują naturalnie właśnie w owocach, jednak nie jest to ich jedyne źródło. Przykładowo kwas migdałowy pozyskuje się z migdałów, kwas mlekowy – z mleka, a kwas glikolowy – z trzciny cukrowej.

Kwasy AHA to część tzw. złotej trójki kwasów – razem z BHA i PHA tworzą trio niezwykle popularnych składników w kosmetyce, znanych ze swojego skutecznego działania na skórę. Są stosowane zarówno w profesjonalnych gabinetach przez kosmetologów, ale można znaleźć je również w składach kosmetyków do domowej pielęgnacji.

Właściwości kwasów, a szczególnie kwasów AHA, (bo to one są bohaterami tego artykułu 😉) odkryto już w starożytnym Rzymie i Egipcie. Przykład? Kobiety (szczególnie te lepiej sytuowane) zażywały, np. kąpieli w mleku zwierząt, które jest bogate w kwas mlekowy lub nacierały twarz albo dłonie sokiem z cytrusów zawierającym kwas cytrynowy.

Jak widać, pielęgnacja kwasami to żadna nowość – już wtedy wiedziano, co dobre dla skóry.

Jak działają kwasy AHA?

Kwasy AHA są rozpuszczalne w wodzie i działają głównie w obrębie najbardziej zewnętrznej, rogowej warstwy naskórka – nie wnikają więc w głąb ujść gruczołów łojowych.

Ich główne działanie polega na wpływie na proces rogowacenia skóry (keratynizację). Kwasy te poluzowują wiązania między korneocytami (martwymi komórkami warstwy rogowej), co ułatwia ich złuszczanie. Dzięki temu:

• skóra staje się gładsza i ma bardziej jednolity koloryt,
• odblokowują się pory, co może zmniejszać powstawanie zaskórników,
• poprawia się wchłanianie innych substancji aktywnych.

To, co jednak istotne to, że kwasy AHA (pomimo swojego powierzchniowego działania) mają również pośredni wpływ na głębsze warstwy skóry, a konkretnie aktywacje fibroblastów odpowiedzialnych za syntezę kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego w skórze właściwej.

Dlatego:

• spowalniają proces starzenia się skóry,
• redukują przebarwienia i blizny potrądzikowe,
• sprawiają, że skóra jest jędrna, elastyczna i bardziej nawilżona.

Przykłady kwasów AHA

Kwasy AHA to nazwa całej grupy związków. Ale, jakie to konkretnie kwasy?

Kwas glikolowy (INCI: Glycolic Acid)

Pozyskuje się go z trzciny cukrowej i ma bardzo szerokie zastosowanie w kosmetyce. Dzięki bardzo małej cząsteczce łatwo przenika przez warstwę rogową naskórka, co czyni go najsilniej działającym kwasem z grupy AHA. Rozluźnia połączenia międzykomórkowe naskórka i skutecznie ułatwia jego złuszczanie, przyczyniając się do wygładzenia skóry oraz poprawy jej struktury. Sprawdzi się szczególnie przy cerze z przebarwieniami, bliznami potrądzikowymi oraz nierówną teksturą skóry.

Ze względu na intensywne działanie wymaga jednak ostrożnego stosowania, stopniowego wprowadzania do pielęgnacji oraz odpowiedniej ochrony przeciwsłonecznej.

Kwas mlekowy (INCI: Lactic Acid)

Pozyskuje się go w procesie naturalnej fermentacji mleka, jest też obecny w soku pomidorowym. Wchodzi w skład NMF (Naturalnego Czynnika Nawilżającego), który jest częścią bariery hydrolipidowej skóry. Przy niższym stężeniu wspomaga nawilżenie skóry, przy wyższym rozjaśnia przebarwienia. Spłyca także drobne zmarszczki oraz blizny.

Kwas migdałowy (INCI: Mandelic Acid)

Pozyskuje się go z gorzkich migdałów. Uznaje się, że ma najsilniejsze działanie antybakteryjne spośród wszystkich kwasów AHA. Ponadto działa złuszczająco, rozjaśniająco i przeciwstarzeniowo. Choć ma podobne działanie do kwasu glikolowego, jego cząsteczka jest większa, więc działa nieco wolniej.

Kwas cytrynowy (INCI: Citric Acid)

Znajdziesz go w cytrusach, m.in. cytrynach i pomarańczach, ale też ananasach. Działa rozjaśniająco, więc świetnie sprawdzi się na przebarwienia oraz do wyrównania kolorytu cery.

Kwas jabłkowy (INCI: Malic Acid)

Jak sama nazwa mówi, można znaleźć go w jabłkach, ale też gruszkach, pigwie, rabarbarze czy żurawinie. W pojedynkę działa dość łagodnie, dlatego zazwyczaj jest stosowany jako wzmocnienie działania innych kwasów. Ma właściwości rozjaśniające i wyrównuje drobne zmarszczki.

Kwas szikimowy (INCI: Shikimic Acid)

Pozyskuje się go z anyżu gwieździstego Shikimi (skąd też jego nazwa). Jest bardzo delikatny. Ma właściwości złuszczające, przeciwbakteryjne oraz anti-aging. Ponadto działa rozjaśniająco i nawilżająco.

Kwas winowy (INCI: Tartaric Acid)

Jest pozyskiwany z winogron. Złuszcza, wygładza, rozjaśnia cerę i wyrównuje jej koloryt. Spowalnia proces starzenia się skóry, ma właściwości antybakteryjnie, przeciwzapalnie i reguluje pracę gruczołów łojowych.

Jak zatem widzisz, rodzajów kwasów AHA jest naprawdę wiele i każdy z nich działa nieco inaczej. Warto wybrać taki, którego właściwości będą najbardziej odpowiadać potrzebom Twojej skóry.

Dla kogo kwasy AHA?

Kwasy AHA są polecane w kuracjach regeneracyjnych i odnawiających naskórek – pomagają utrzymać skórę w dobrej kondycji przez dłuższy czas. Doskonale sprawdzają się u osób, które chcą poprawić gładkość skóry, wyrównać koloryt, wspomóc nawilżenie czy zredukować drobne zmarszczki.

Kwas mlekowy i szkimowy są odpowiednie dla większości typów skóry, o ile dobierze się odpowiednie stężenie i częstotliwość stosowania.

Kwasy AHA mogą być stosowane zarówno na cerę suchą, tłustą, jak i mieszaną, jednak osoby z cerą wrażliwą, naczynkową lub skłonną do podrażnień powinny wybierać ich łagodniejsze rodzaje, niższe stężenia oraz robić większe przerwy między aplikacjami.

Jak stosować kwasy AHA?

Zanim wprowadzisz kosmetyki z kwasami do codziennej pielęgnacji, warto zadbać o solidną bazę.

• Oczyszczanie skóry – przy stosowaniu produktów z kwasami ważne jest łagodne oczyszczanie skóry. Wybieraj kosmetyki o delikatnych środkach myjących, które nie wysuszają ani nie odtłuszczają nadmiernie skóry.
• Nawilżanie skóry – regularne nawilżanie jest niezbędne niezależnie od typu cery. Nawet przy cerze tłustej złuszczanie bez odpowiedniego nawilżenia może zaburzać równowagę skóry.
• Ochrona przeciwsłoneczna – codziennie stosuj krem z filtrem SPF 50. Kwasy AHA zwiększają wrażliwość skóry na promieniowanie UV, a brak ochrony może prowadzić do przebarwień i uszkodzeń skóry.

Z czym łączyć, a czym nie łączyć kwasów AHA?

Kwasy AHA to skuteczne składniki aktywne, ale ich działanie może zależeć nie tylko od stężenia, lecz także od tego, z jakimi substancjami są stosowane. Odpowiednie połączenia mogą wzmocnić efekty pielęgnacji, natomiast niewłaściwe zestawienia prowadzą do podrażnień, przesuszenia lub osłabienia działania składników. Dlatego warto wiedzieć, co można bezpiecznie łączyć z AHA, a czego lepiej unikać.

Z czym łączyć kwasy AHA?

• Z humektantami, jak gliceryna, pantenol oraz kwas hialuronowy, które nawilżają im, przez co minimalizują działania niepożądane kuracji kwasami.
• Z ceramidami – są one nazywane cementem międzykomórkowym i stanowią ważny element bariery hydrolipidowej, której regeneracja jest szczególnie ważna podczas kuracji złuszczających.

Z czym nie łączyć kwasów AHA?

• Z retinolem – łączenie kilku produktów o działaniu złuszczającym może wywołać silne podrażnienia i dać efekt odwrotny od oczekiwanego. Choć czasem łączy się obydwie substancje (kwasy mogą wspierać proces złuszczania i poprawiać wchłanianie retinoidów [2]), ich równoczesne stosowanie może skutkować podrażnieniami i uszkodzeniem płaszcza hydrolipidowego. Dlatego lepiej robić to wyłącznie pod kontrolą doświadczonego specjalisty.
• Z niacynamidem – oba składniki wymagają zupełnie innego pH do prawidłowego działania. Niacynamid najlepiej funkcjonuje w środowisku lekko zasadowym, więc silnie kwasowe pH zupełnie nie pozwala mu zadziałać. Dobrym rozwiązaniem jest stosowanie ich o różnych porach dnia, np. niacynamidu rano, a kwasów wieczorem.
• Z witaminą C – jednoczesne stosowanie obu składników może powodować podrażnienia. Nie zaleca się aplikowania ich jeden po drugim, choć można stosować je o różnych porach dnia. Warto jednak uważnie obserwować reakcję skóry, bo nie u każdego takie połączenie będzie korzystne.

Efekty stosowania kwasów AHA

Kwasy AHA stały się popularne w pielęgnacji domowej dzięki rosnącej dostępności kosmetyków je zawierających. Produkty te mają stężenia bezpieczne do samodzielnego stosowania i przy użyciu zgodnym z zaleceniami są dobrze tolerowane przez skórę.

W gabinetach kosmetologicznych i dermatologicznych AHA stosuje się zazwyczaj wyższych stężeniach. Specjalista dobiera rodzaj i stężenie kwasu indywidualnie do typu skóry pacjenta.

Efekty stosowania kwasów AHA w gabinecie będą bardziej zauważalne (wyższe stężenie kwasów -> silniejsze działanie). W domu złuszczanie przy pomocy kwasów AHA przebiega bardzo delikatnie i często jest niezauważalne gołym okiem od razu po pierwszym użyciu.

Przeciwskazania do stosowania kwasów AHA

Stosowanie kwasów AHA wymaga ostrożności w określonych sytuacjach.

Należy zachować ostrożność w przypadku:

• świeżych podrażnień,
• otwartych ran,
• aktywnego trądziku,
• infekcji i zmian skórnych,
• bardzo wrażliwej skóry

W takich sytuacjach, przed zastosowaniem kwasów lepiej skonsultować się ze specjalistą.

Warto unikać stosowania kwasów w okresach intensywnego nasłonecznienia, zarówno latem, jak i podczas mroźnej zimy. Podczas kuracji kwasami należy także zrezygnować z korzystania z solarium, aby nie zwiększać ryzyka podrażnień i powstawania przebarwień. Kosmetyki z kwasami powinny być też stosowane ostrożnie w połączeniu z zabiegami kosmetycznymi, takimi jak depilacja laserowa, ponieważ stosowane jednocześnie mogą nadmiernie podrażniać skórę.

Czy kwasy AHA można stosować w ciąży? Delikatne produkty w niskich stężeniach i odpowiednim pH są uważane za bezpieczne w ciąży, jednak zawsze należy skonsultować ich użycie z lekarzem lub specjalistą.

A czy można stosować kwasy AHA przy cerze naczynkowej? Tak, ale należy unikać wysokich stężeń i kwasów o silnym działaniu. Lepiej stawiać delikatne formuły i przy ich doborze uwzględnić indywidualną tolerancję skóry. Przykładem takiego kwasu jest kwas mlekowy, który zapewnia długotrwałe nawilżenia skóry i spowalnia proces jej starzenia.

Wniosek?

Aby skóra długo zachowała dobrą kondycję, warto przynajmniej raz w roku przeprowadzić kurację odnawiającą naskórek – np. z użyciem kwasów lub retinolu – dostosowując stężenie i częstotliwość do typu i rodzaju skóry.

Pamiętaj jednak, że nawet przy dobrze dobranej pielęgnacji mogą wystąpić podrażnienia czy zaczerwienienia. Dlatego tak ważne jest uważne obserwowanie reakcji skóry i – w razie potrzeby – modyfikacja częstotliwości stosowania produktu.

Bibliografia

1. R. Jastrząb, M. Nowak, M. Zabiszak, Kwasy owocowe (α-hydroksykwasy) i ich związki kompleksowe, https://www.researchgate.net/publication/290818563_Kwasy_owocowe_a-hydroksykwasy_i_ich_zwiazki_kompleksowe [data dostępu: 27.08.25].
2. B. Kwiatkowska, Pielęgnacja skóry przez cztery pory roku. Azjatyckie inspiracje, wyd. Pascal, s. 110.
3. S. Stasiorowska, I. Rodak, Chemoeksfoliacja w gabinecie kosmetologicznym https://aestheticcosmetology.com/wp-content/uploads/2020/04/ke2020.1-3.pdf [data dostępu: 27.08.25].
4. I. Kiraga, Kwasy kwasom nierówne. Beauty Forum 2015.
5. M. Michaliak, Kosmetyczne wykorzystanie roślin bogatych w kwasy organiczne. Cabines 2016.