Rokitnik – jakie ma właściwości i zastosowanie w kosmetyce?

Jakie właściwości ma rokitnik?

Rokitnik pospolity nie bez powodu nazywany jest “złotem Syberii”. Swoje cenne właściwości kosmetyczne zawdzięcza bogactwu składników aktywnych, o niezwykle korzystnym działaniu dla skóry. Co zawiera w sobie ta niezwykła roślina i dlaczego warto włączyć ją do codziennej rutyny pielęgnacyjnej? 

Przede wszystkim jest źródłem witaminy C, która występuje w nim w wysokich (15 razy większych niż w owocach pomarańczy) stężeniach. Co ważne, dzięki braku askorbinazy, czyli enzymu, który ją rozkłada, witamina C pozyskiwana z rokitnika nie ulega rozkładowi w trakcie przechowywania i przetwarzania surowca [1].

Jej działanie przeciwutleniające wspomaga skórę w walce z negatywnymi skutkami promieniowania UV, wyrównuje koloryt cery i pobudza syntezę kolagenu spowalniając procesy starzenia. W połączeniu z witaminą A, E i karotenoidami, wspiera redukcję wolnych rodników, przyspiesza procesy regeneracyjne, m.in.: łagodzi podrażnienia i drobne uszkodzenia naskórka. Oprócz tego wzmacnia ściany naczyń krwionośnych zapobiegając powstawaniu tzw. “pajączków”.

Obecność kwasów wielonienasyconych omega-3 i omega-6 oraz jednonienasyconych omega-7 i omega-9, sprawia natomiast, że znajduje on zastosowanie w preparatach przeciwzapalnych i wzmacniających barierę hydrolipidową skóry, chroniąc tym samym przed utratą wilgoci i zapewniając jej odpowiedni poziom nawilżenia.

Jakie surowce z rokitnika wykorzystuje się w kosmetologii?

Rokitnik jest rośliną o wszechstronnym zastosowaniu, dlatego w kosmetologii wykorzystuje się różne surowce pozyskiwane z jego owoców i nasion. Różnią się one sposobem otrzymywania, konsystencją oraz przeznaczeniem w formulacjach kosmetycznych.

Olej z rokitnika

Najczęściej wykorzystuje się go przy produkcji kosmetyków. Olej z rokitnika pozyskuje się z owoców lub nasion rośliny metodą tłoczenia na zimno. Obydwa mają tłustą konsystencję i pomarańczową barwę. Różnią się jednak nieco pod względem składu. Olej z pulpy owocowej zawiera więcej kwasów tłuszczowych z grupy omega-7, a także beta-karotenu i witaminy C. Olej z nasion to z kolei, to bogactwo kwasów omega-3, omega-6 oraz kwasu palmitynowego. Obydwa stanowią także cenne źródło kwasu oleinowego omega-9.

Mimo niewielkich różnic w składzie, zarówno surowiec pozyskany z owoców, jak i nasion, jest częstym dodatkiem do kosmetyków o podobnym zakresie działania. Są to np. kremy i sera o działaniu regenerującym, nawilżającym odbudowującym barierę lipidową skóry, a także preparaty o potencjale przeciwzapalnym, przeciwstarzeniowym lub kojącym. Bardzo często oleje znajdują się również w składzie balsamów natłuszczająco-nawilżających, ujędrniających oraz chroniących przed promieniowaniem UV. Są też wykorzystywane jako cenny składnik mydeł dla skóry wrażliwej i odwodnionej oraz szamponów wzmacniających włosy.

Ekstrakty z rokitnika

W kosmetologii wykorzystuje się także ekstrakty z rokitnika pozyskiwane z użyciem rozpuszczalników, np. wody, alkoholu, gliceryny lub z użyciem dwutlenku węgla. Ta ostatnia metoda pozwala otrzymać surowiec z maksymalną zawartością i aktywnością składników.

Podobnie jak w przypadku olejów, bazę stanowią tutaj owoce lub nasiona rośliny, ale konsystencja nie jest tłusta. Ekstrakty dodawane są częściej do nieco lżejszych kosmetyków, np. toników i kremów antyoksydacyjnych, rozjaśniających, a nie produktów oleistych i mocno okluzyjnych.

Hydrolat z rokitnika

Kolejnym surowcem, który może być też samodzielnym preparatem pielęgnacyjnym jest hydrolat z rokitnika, czyli produkt uboczny destylacji parą wodną. Ten naturalny eliksir o lekkiej, przyjemnej  konsystencji, działa tonizująco, odświeżająco, kojąco  i wspiera w walce z niedoskonałościami. Doskonale sprawdza się jako mgiełka lub kompres łagodzący podrażnienia. Można stosować go samodzielnie albo jako dodatek np. do maseczek i innych kosmetyków.

Sok i miód z rokitnika

Na rynku spotkać można też sok z rokitnika, jego sproszkowane owoce, a także miód z ich dodatkiem. W takiej formie mają zastosowanie głównie spożywcze, ale niekiedy polecane są jako składniki kosmetyków DIY – do samodzielnego wykonywania w domu.

Kiedy warto sięgać po kosmetyki z rokitnikiem?

Bogaty skład “syberyjskiego złota” i jego szeroki zakres działania, sprawiają, że rokitnik może stanowić element pielęgnacji różnych rodzajów skóry. Kosmetyków z jego zawartością z powodzeniem można używać do twarzy, ciała i włosów. W jakich przypadkach sprawdzą się najlepiej? Będzie to przede wszystkim:

• Skóra sucha – produkty z rokitnikiem znajdują zastosowanie się w formułach nawilżających, m.in. dzięki właściwościom wzmacniającym barierę hydrolipidową, która zapobiega utracie wody z naskórka. Do wyboru są tu m.in. kremy do twarzy i ciała, pomadki ochronne i naprawcze do spierzchniętych ust lub naturalne mydła. Bogatsze receptury wieloskładnikowe radzą sobie nawet ze skórą bardzo szorstką, łuszczącą i swędzącą. 
• Skóra dojrzała – dzięki działaniu przeciwutleniającemu i wspierającemu procesy regeneracyjne, warto postawić na kosmetyki ani-aging z zawartością tej rośliny. Przykładowe produkty to np. serum i kremy do twarzy poprawiające elastyczność skóry, maseczki antyoksydacyjne czy balsamy ujędrniające do ciała.  
• Skóra z przebarwieniami – właściwości rozjaśniające i wyrównujące koloryt skóry, sprawiają, że po kremy rokitnikowe chętnie sięgają osoby z przebarwieniami posłonecznymi czy  śladami po trądziku. 
• Skóra wrażliwa i naczynkowa – preparaty z zawartością pomarańczowego “eliksiru” sprzyjają odbudowie tarczy ochronnej skóry, co poprawia kondycję cery wrażliwej, skłonnej do podrażnień. Ponadto wzmacniają naczynia krwionośne, zmniejszając ryzyko powstawania tzw. “pajączków”. Sprawdzą się tu kremy, ale również toniki i hydrolaty o działaniu kojącym i regenerującym. 

Czy olej z rokitnika można stosować na skórę?

Z uwagi na wysoką koncentrację składników aktywnych w oleju rokitnikowym, przed pierwszym użyciem go na skórę, dobrze jest zrobić próbę uczuleniową na niewielkim obszarze ciała, aby uniknąć reakcji alergicznej. Jeśli nie pojawią się objawy niepożądane, można spróbować nałożyć produkt na większych powierzchniach, zaczynając od jego niewielkich ilości.

Aplikując olej z rokitnika na twarz i ciało warto wziąć jednak pod uwagę, że posiada on (zwłaszcza surowiec pozyskany z owoców) intensywny pomarańczowy kolor, który może być widoczny, szczególnie u osób z jasną karnacją. Z tego powodu lepiej jest włączyć go do wieczornej, a nie porannej pielęgnacji.

Należy pamiętać o odpowiedniej ilości – wystarczy kilka kropli zaaplikowanych na dłonie, a następnie rozsmarowanych delikatnie na wilgotną skórę, np. po uprzednim rozpyleniu hydrolatu, co ułatwi jego wchłanianie. W przypadku dodania go do kremów, balsamów, czy maseczek dozowanie będzie tak samo “oszczędne”.

Wiele osób zastanawia się czy w domowych zabiegach olej z rokitnika sprawdzi się na zmarszczki. Owszem, surowiec dzięki zawartości kwasów tłuszczowych uszczelniających barierę lipidową, witaminy C wpływającej korzystnie na produkcję kolagenu oraz antyoksydantów chroniących przed wolnymi rodnikami, ma właściwości przeciwstarzeniowe.

Produkty z jego dodatkiem poprawiają elastyczność skóry, wyrównują jej koloryt, działają rozświetlająco, przez co mogą zmniejszać widoczność zmarszczek. Nie jest to jednak cudowny środek wypełniający czy wygładzający. Jego działanie opiera się raczej na spowalnianiu starzenia i wspomaganiu naturalnych procesów odnowy skóry.

Nie tylko pielęgnacja – właściwości lecznicze rokitnika 

Ze względu na to, że rokitnik jest źródłem wielu cennych składników – witamin, soli mineralnych, flawonoidów, antyoksydantów i kwasów tłuszczowych, poza zastosowaniem kosmetycznym, posiada również właściwości lecznicze.

W farmacji znany jest m.in. z działania ochronnego i regenerującego błony śluzowe, np. układu pokarmowego.

Ponadto wykorzystywany jest w produktach przyspieszających gojenie ran, odmrożeń i oparzeń. Można go także stosować jako środek łagodzący stany zapalne i wzmacniający odporność – zarówno w trakcie infekcji jak i w okresie rekonwalescencji.  

Bibliografia:

1. B. Piłat, R. Zadernowski, Owoce rokitnika (Hippophae rhamnoides L.) – bogate źródło związków biologicznie aktywnych, Postępy Fitoterapii 2016; 17(4): 298-306, https://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2017/03/pf_2016_298-306.pdf [data dostępu: 15.10.2025].
2. Dr n. med. D. Wnęk, Rokitnik – skład i właściwości, Medycyna Praktyczna, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/299486,rokitnik-sklad-i-wlasciwosci [data dostępu 15.10.2025].
3. L. Resich-Kozieł, K. Niemyska, ZAstosowanie oleju z rokitnika w kosmetologii, Kosmetologia Estetyczna 2 / 2020 / vol. 9 https://aestheticcosmetology.com/wp-content/uploads/2020/04/ke2020.1-2.pdf, [data dostępu: 15.10.2025].
4. M. Michalik, K. Paradowska, A. Zielińska, Możliwości wykorzystania w kosmetologii wybranych olejów roślinnych jako źródła karotenoidów, Postępy Fitoterapii 2018; 19(1): 10-17 , https://www.researchgate.net/profile/Agnieszka-Zielinska-10/publication/331260626_Mozliwosci_wykorzystania_w_kosmetologii_wybranych_olejow_roslinnych_jako_zrodla_karotenoidow/links/5f25a9b0a6fdcccc43a08c83/Mozliwosci-wykorzystania-w-kosmetologii-wybranych-olejow-roslinnych-jako-zrodla-karotenoidow.pdf [data dostępu 15.10.2025].
5. P. Malinowska, B. Olas, Rokitnik – roślina wartościowa dla zdrowia, Kosmos – problemy nauk biologicznych, Tom 65 2016, numer 2 (311)Strony 285–292, https://kosmos.ptpk.org/index.php/Kosmos/article/view/1614/1592 [data dostępu 15.10.2025].