Dlaczego dochodzi do oparzeń słonecznych?
Oparzenia słoneczne to dość powszechny problem. Pojawiają się jako reakcja skóry na zbyt długą ekspozycję na promieniowanie ultrafioletowe UV – zwłaszcza UVB. Nie bez powodu krótki ultrafiolet B nazywany jest promieniowaniem rumieniotwórczym. Bez odpowiedniej ochrony, długotrwałe kąpiele słoneczne uszkadzają DNA komórek skóry, tworząc mikrourazy i reakcję zapalną.
Na niekorzystne skutki opalania bardziej narażone są osoby o jasnej karnacji, a także ze skórą wrażliwą, podatną na podrażnienia. Ryzyko rośnie także w trakcie przyjmowania niektórych leków – np. retinoidów w terapii trądziku, antybiotyków, antydepresantów, ziół światłouczulających – m.in. dziurawca. O oparzenie łatwiej w letnie słoneczne dni, zwłaszcza w godzinach 10:00-15:00, kiedy słońce świeci najsilniej.
Jak wyglądają oparzenia słoneczne?
Skutki nadmiernego opalania bywają zdradliwe, bo w przeciwieństwie do innych oparzeń, ich objawy nie są odczuwalne od razu. Pierwsze symptomy można zaobserwować po ok. 4-6 godzinach od ekspozycji na promieniowanie. Skóra staje się wtedy bardzo zaczerwieniona, gorąca i podrażniona, a niekiedy wręcz bolesna. W dotyku może sprawiać wrażenie suchej.
Przy łagodnym oparzeniu słonecznym, zaogniona skóra, w ciągu kilku dni zaczyna brązowieć i schodzić, a cały proces przebiega zazwyczaj łagodnie i bez większych komplikacji. W poważniejszych przypadkach mogą pojawić się objawy ogólne – np. ból głowy, gorączka i dreszcze.
Mimo że w większości przypadków “spalenie się” na słońcu traktowane jest jako błahy problem, każde oparzenie zostawia ślad w naszej skórze – przyspiesza jej starzenie i zwiększa ryzyko nowotworów złośliwych w przyszłości. Wg analizy 57 badań na temat czynników ryzyka czerniaka, historia oparzeń słonecznych sprzyja rozwojowi tego raka w znacznym stopniu [1].
Szczególnie istotne jest dbanie o ochronę przeciwsłoneczną najmłodszych – oparzenia słoneczne u dzieci pojawiają się szybciej, ponieważ ich skóra jest wyjątkowo delikatna i podatna na uszkodzenia. Mogą one nie tylko powodować silniejsze objawy tu i teraz, ale także zwiększać ryzyko rozwoju raka skóry w przyszłości.
Jakie partie ciała najczęściej ulegają oparzeniom słonecznym?
Stan zapalny skóry wywołany promieniowaniem UV dotyczy najczęściej obszarów najbardziej eksponowanych, czyli twarzy, ramion, pleców i dekoltu. Szczególnie problematyczne mogą być okolice tułowia, ponieważ kontakt z ubraniem nasila dolegliwości takie jak ból i pieczenie.
Równie dotkliwe bywają oparzenia słoneczne na twarzy, ponieważ skóra w tym miejscu jest bardzo delikatna i trudniej się regeneruje. M.in. dlatego warto stosować na nią kremy z filtrem SPF 50 – nie tylko latem, ale przez cały rok.
Często zdarzają się również oparzenia słoneczne skóry głowy, dlatego warto również pamiętać o ochronie tego nagminnie pomijanego obszaru. Jest to zalecane zwłaszcza u osób z rzadszymi włosami lub przedziałkiem, ponieważ także może ulec ona bolesnym i niebezpiecznym poparzeniom.
Ile trwa oparzenie słoneczne?
To, ile goją się oparzenia słoneczne zależy przede wszystkim od ich stopnia. W przypadku uszkodzeń skóry o niewielkim nasileniu, objawy pojawiają się po ok. 4-6 godzinach i są najbardziej dokuczliwe po upływie jednego dnia lub doby. Po 72 godzinach zwykle zaczynają ustępować, choć w małym stopniu mogą być odczuwalne jeszcze kilka dni.
Głębsze uszkodzenia z widocznymi pęcherzami, mogą goić się nawet kilkanaście dni. Duże znaczenie ma tu szybkie wdrożenie działań regeneracyjnych, takich jak chłodzenie skóry, stosowanie nawilżających preparatów i unikanie dalszej ekspozycji na słońce.