Synteza kolagenu – jak przebiega i które składniki wspomagają ten proces?

Czym jest synteza kolagenu w organizmie człowieka?

Kolagen to podstawowy składnik tkanki łącznej i jeden z najważniejszych budulców w organizmie. Pełni ważną rolę w powstawaniu włókien kolagenowych. Te można wyobrazić sobie jako sieć 3D, która stanowi oparcie dla tkanek – dzięki niej są elastyczne i wytrzymałe. Włókna kolagenowe chronią narządy i wspierają ich funkcjonalność. 

Kolagen jest naprawdę SUPERważny, a co ciekawe – organizm jest go w stanie samodzielnie wytwarzać. 

Przez wiele lat (do ok. 25 roku życia [1]) jego poziom utrzymuje się na względnie stałym poziomie – zużyte cząsteczki są zastępowane nowymi. W zasadzie odnawia się codziennie. W zdrowym organizmie może to oznaczać wymianę nawet ok. 3 kg kolagenu rocznie [2]! 

Proces powstawania kolagenu nazywa się syntezą, czyli łączeniem mniejszych cząsteczek w większy związek. (W tym przypadku polega to na zespoleniu aminokwasów, które tworzą białko kolagenowe.) Jak przebiega? 

Gdzie i jak zachodzi synteza kolagenu?

Co produkuje kolagen w organizmie? Synteza tego składnika zachodzi głównie w komórkach zwanych fibroblastami.

Proces ten przebiega etapami i jest dość skomplikowany. Na początku powstaje tzw. prokolagen – wstępna forma kolagenu. Następnie zachodzą różne reakcje chemiczne, które przygotowują go do pełnienia swojej funkcji w organizmie.

Na końcu, już w gotowej formie, kolagen jest transportowany tam, gdzie jest potrzebny – do tkanek i narządów.

Tam tworzy włókna kolagenowe, które można porównać do rusztowania – zapewniają one komórkom elastyczność, wytrzymałość i odpowiednie „podparcie”.

Co wspomaga produkcję kolagenu?

Do prawidłowej syntezy kolagenu niezbędne są liczne witaminy oraz enzymy. Wśród nich wymienia się hormony tarczycy, insulinę i estrogeny (hormony płciowe). Witaminami biorącymi udział w syntezie kolagenu są również witaminy A, K i D3. Stymulująco na powstawanie kolagenu działa zwłaszcza witamina C. Co zwiększa produkcję kolagenu? Przyjrzyjmy się temu nieco bliżej.

• Witamina C stymuluje proces syntezy kolagenu i uczestniczy w jego procesie (wpływa na proces przekształcenia prokolagenu we właściwy kolagen). Ponadto jest silnym antyoksydantem i chroni istniejące włókna kolagenowe przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki, które przyspieszają proces starzenia się skóry. Kolagen i witamina C współdziałają w istotny sposób, wspierając kondycję skóry oraz procesy jej regeneracji. Kolagen odpowiada za elastyczność, odporność i integralność strukturalną skóry, a witamina C jest kluczowa dla produkcji tego składnika oraz utrzymania jego stabilnej formy.
• Retinol, czyli pochodne witaminy A, mają zdolność przenikania do głębszych warstw skóry, dzięki czemu oddziałują na fibroblasty i pobudzają je do syntezy kolagenu oraz elastyny. Retinol i kolagen to zatem kolejny duet, który warto włączyć do swojej pielęgnacji przeciwstarzeniowej. 
• Peptydy – wprzypadku syntezy kolagenu największe znaczenie mają peptydy sygnałowe (np.:  INCI: Palmitoyl Hexapeptide-12), które ją wspomagają. Kolagen + peptydy to doskonale zgrany duet w pielęgnacji anti-aging. Odkryj produkty do pielęgnacji z peptydami w Rossmannie.
• Złoto – stymuluje syntezę kolagenu, działając jako kofaktor (podobnie jak witamina C), czyli związek wspomagający aktywność enzymów odpowiedzialnych za jego powstawanie. Wykazuje również silne właściwości antyoksydacyjne – skutecznie neutralizuje wolne rodniki i ogranicza ich negatywny wpływ na skórę. To pomaga opóźnić powstawanie nowych zmarszczek.
• Mikroigły – innowacyjny składnik kosmetyczny, który działa poprzez mikronakłucia skóry. Podobnie jak w mezoterapii, mikroigły tworzą niewielkie uszkodzenia, które skóra traktuje jako sygnał do uruchamiania naturalnych procesów naprawczych. W odpowiedzi rozpoczyna się proces regeneracji, a do pracy pobudzane są fibroblasty – komórki odpowiedzialne za produkcję kolagenu i elastyny. Efekt? Wzmożona synteza białek podporowych i poprawa struktury skóry od wewnątrz.Jeśli chcesz włączyć ten składnik do swojej rutyny, sprawdź kosmetyki z mikroigłami dostępne w naszej ofercie i stosuj je zgodnie z zaleceniami producenta.
• Egzosomy – to mikroskopijne pęcherzyki lipidowe, które w świecie kosmetologii przeżywają prawdziwe BUM! Wśród ich bardzo licznych właściwości na szczególną uwagę zasługuje zdolność do stymulacji produkcji kolagenu oraz hamowanie działanie enzymów odpowiedzialnych za jego degradację. Dzięki kosmetykom z egzosomami skóra dłużej pozostaje jędrna, a drobne linie, bruzdy i zmarszczki pojawiają się na niej wolniej.
• Niacynamid – świetny antyoksydant, który pomaga chronić skórę przed stresem oksydacyjnym – głównym winowajcą uszkodzeń DNA, kolagenu i elastyny. Działa w duecie z kolagenem – nie tylko wspiera jego syntezę, ale też sprzyja produkcji elastyny i ceramidów. To przekłada się na lepszą jędrność, elastyczność i ochronę skóry.

Co zaburza syntezę kolagenu? 

Wiesz już, że wraz z wiekiem synteza kolagenu w organizmie nie zachodzi już tak sprawnie. Istnieją jednak dodatkowe czynniki, które mogą ją spowalniać. To m. in.:

• promieniowanie UV,
• stres oksydacyjny i wolne rodniki,
• nagłe wahania temperatury,
• zanieczyszczenia powietrza,
• stres,
• palenie papierosów,
• zbyt słaba lub nadmierna aktywność fizyczna,
• niedobory witamin i minerałów, które mają kluczowe znaczenie w syntezie kolagenu.

Największe ilości kolagenu znajdują się w głębszych warstwach skóry właściwej, gdzie odpowiada za jej zwartość i elastyczność, zapobiegając rozrywaniu. Nawet niewielki spadek jego poziomu odbija się negatywnie na kondycji tkanek — skóra staje się mniej jędrna, szybciej traci wodę, co sprzyja powstawaniu zmarszczek i bruzd.

Choć nie da się całkowicie zatrzymać naturalnej utraty kolagenu, możesz zrobić naprawdę wiele, by znacznie opóźnić ten proces. O prawidłowy poziom kolagenu możesz zadbać poprzez ograniczanie wcześniej wymienionych negatywnych czynników, dbając o odpowiednią dietę oraz suplementację, a także włączając do swojej pielęgnacji kosmetyki z peptydami kolagenowymi.

Im wcześniej zaczniesz wspierać naturalną produkcję kolagenu, tym dłużej zachowasz efekt jędrnej, sprężystej skóry. 💪 ☺️

Bibliografia

1. Kolagen - Kompilacja mat. archiwalnych, https://colway.pl/wp-content/uploads/2021/11/Kolagen-Kompilacja-mat.-Archiwalnych.pdf [data dostępu: 27.08.25].
2. dr n. farm. A. Nowicka-Zuchowska, mgr A. Zuchowski, Kolagen – rola w organizmie i skutki niedoboru https://lekwpolsce.pl/post-5e0f30e0e678d [data dostępu: 28.08.25].
3. A. Kantorska Witamina C rola i znaczenie dla organizmu, Praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej, https://cnb.drirenaeris.com/wp-content/uploads/2020/06/b59bdb6a2522d19ba59e472e041af668.pdf [data dostępu: 28.08.25]. 
4. MD Schoulders, RT Raines, Collagen structure and stability. Annu Rev Biochem 2009.
5. M. Banaś, K. Pietrucha, Typy i struktura białka kolagenowego, Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej, Nr 1058 CHEMIA spożywcza I BIOTECHNOLOGIA, z. 73 2009 https://repozytorium.p.lodz.pl/server/api/core/bitstreams/0ff890d6-8cb8-49d6-b2ef-5b56d02a7077/content [data dostępu: 28.08.25].